تحصیل کارشناسی در ایتالیا

دوره‌ های کارشناسی در ایتالیا معمولاً سه ‌ساله هستند و به آن ‌ها Laurea Triennale گفته می‌شود. دانشجو در این سه سال باید 180 واحد اروپایی (ECTS) را بگذراند که شامل دروس تئوری، کارگاه ‌ها، پروژه ‌ها و گاهی کارآموزی است.

اغلب دانشگاه‌ ها امکان ادامه‌ مستقیم بدون نیاز به اپلای مجدد به مقطع کارشناسی ارشد را به شرط داشتن معدل بالا (معمولا بالای 27) هم فراهم می‌کنند، بنابراین دانشجویی که کارشناسی را در ایتالیا به پایان می ‌برد، به‌ راحتی می‌تواند برای کارشناسی ارشد همان دانشگاه یا دیگر دانشگاه‌ های اروپایی اقدام کند.

ایتالیا در سال ‌های اخیر تعداد زیادی از دوره ‌های کارشناسی خود را به زبان انگلیسی برگزار می ‌کند. رشته ‌هایی مثل مدیریت، اقتصاد، مهندسی، طراحی، معماری و حتی علوم انسانی به انگلیسی ارائه می ‌شوند. با این حال، هنوز بخش زیادی از دوره ‌ها به زبان ایتالیایی تدریس می‌ شوند و همین باعث می‌ شود یادگیری زبان ایتالیایی برای دانشجویان بین ‌المللی یک مزیت بزرگ باشد.

دانشگاه‌ های معروفی مانند Politecnico di Milano، Politecnico di Torino، University of Bologna  از جمله دانشگاه هایی هستند که رشته ‌های انگلیسی ‌زبان متنوعی دارند و هر سال دانشجویان زیادی را از سراسر دنیا جذب می‌ کنند.

ورود به دوره کارشناسی (BA) در دانشگاه‌ های ایتالیا معمولاً از طریق آزمون‌های ورودی انجام می‌شود که بسته به رشته تحصیلی، زبان برنامه و دانشگاه مقصد متفاوت هستند. برخی از این آزمون ‌ها به زبان انگلیسی و برخی دیگر به زبان ایتالیایی برگزار می‌شوند و آشنایی با تفاوت آن‌ها نقش مهمی در انتخاب مسیر صحیح اپلای دارد.

آزمون CEnT-S توسط مرکز CISIA برگزار می‌شود و برای پذیرش در برخی رشته‌ های مهندسی، علوم پایه، علوم زیستی، داروسازی، اقتصاد، روان‌شناسی و کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این آزمون به زبان انگلیسی برگزار می‌ شود و توانایی ‌های علمی و تحلیلی داوطلب را ارزیابی می‌کند. محتوای آزمون معمولاً شامل ریاضیات، استدلال منطقی و داده ‌ای، زیست ‌شناسی، شیمی و فیزیک است، هرچند ترکیب دقیق سؤالات می ‌تواند بسته به رشته و دانشگاه متفاوت باشد. آزمون CEnT-S در طول سال و در چند بازه زمانی مختلف برگزار می‌شود و داوطلبان معمولاً در هر بازه تنها یک ‌بار امکان شرکت دارند. هزینه این آزمون حدود 55 یورو است.

آزمون  TILآزمون اختصاصی ورودی دانشگاه Politecnico di Torino است و برای رشته ‌های فنی و مهندسی تحت عنوان TIL-I و برای رشته‌های معماری تحت عنوان TIL-A برگزار می‌ شود. این آزمون شامل سؤالاتی در حوزه ریاضیات، فیزیک، منطق و درک مطلب است و در شاخه معماری، بخش‌ هایی مرتبط با طراحی و مفاهیم معماری نیز به آن اضافه می‌شود. آزمون TIL معمولاً به‌ صورت حضوری و در چند نوبت در سال (اغلب در ماه‌ های بهار) برگزار می‌شود و هزینه شرکت در آن حدود 50 یورو است.

در رشته ‌های معماری و طراحی، دانشگاه Politecnico di Milano آزمونی با عنوان آزمون ARCHED برگزار می ‌کند. این آزمون تمرکز ویژه ‌ای بر طراحی، تاریخ هنر، منطق و درک فضایی دارد و نمره آن معیار اصلی پذیرش در رشته ‌های معماری و طراحی این دانشگاه محسوب می‌شود. آزمون ARCHED معمولاً به‌ صورت آنلاین و در بازه تابستان (اغلب ماه جولای) برگزار می‌شود و هزینه آن نیز در حدود 50 یورو است.

برای برنامه ‌های کارشناسی ایتالیایی ‌زبان، اغلب دانشگاه ‌ها از آزمون‌های استاندارد TOLC استفاده می‌کنند که آن‌ها نیز توسط مرکزCISIA  برگزار می‌شوند. آزمون ‌های تولک بسته به رشته تحصیلی انواع مختلفی دارند، از جمله TOLC-I  برای مهندسی، TOLC-E  برای اقتصاد و مدیریت، TOLC-S برای علوم پایه، TOLC-F برای داروسازی وTOLC-PSI  برای روان‌شناسی. این آزمون ‌ها معمولاً به زبان ایتالیایی برگزار می‌ شوند و ساختار آن‌ ها شامل سؤالات تحلیلی، منطقی و علمی متناسب با رشته انتخابی است. آزمون‌های تولک در طول سال و در نوبت‌های متعدد برگزار می‌شوند و می ‌توانند به ‌صورت حضوری یا آنلاین با نظارت انجام شوند.

هر دانشگاه در ایتالیا ممکن است سیاست متفاوتی در خصوص اعتبار نمرات آزمون‌های ورودی داشته باشد. در برخی موارد، آخرین نمره داوطلب و در برخی دیگر بالاترین نمره کسب‌شده معیار پذیرش قرار می‌گیرد. به همین دلیل، بررسی دقیق مقررات دانشگاه مقصد پیش از ثبت ‌نام در آزمون ‌ها ضروری است

ویزای تحصیلی ایتالیا در مقطع کارشناسی (BA) برای متقاضیانی صادر می ‌شود که شرایط تحصیلی، زبانی و انگیزشی لازم برای ورود به سیستم آموزش عالی این کشور را داشته باشند. بررسی این شرایط پیش از شروع فرآیند، نقش مهمی در افزایش شانس موفقیت پرونده ویزا دارد.

در قدم اول، متقاضی باید مدرک دیپلم 12 ساله معتبر داشته باشد که امکان ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی را فراهم کند. رشته انتخابی در ایتالیا باید ارتباط منطقی و قابل توجیه با سوابق تحصیلی متقاضی داشته باشد. تغییر رشته‌ های کاملاً نا مرتبط، بدون توضیح منطقی، می ‌تواند در ارزیابی سفارت و دانشگاه مشکل ‌ساز شود.

از نظر زبانی، متقاضیان می ‌توانند برای برنامه ‌های انگلیسی ‌زبان یا ایتالیایی ‌زبان اقدام کنند. برای رشته ‌های انگلیسی ‌زبان، ارائه مدرک زبان مانند IELTS  یا TOEFL  معمولاً الزامی است و برای رشته‌ های ایتالیایی‌ زبان، داشتن مدرک B2 زبان ایتالیایی بسته به دانشگاه و رشته مورد نیاز خواهد بود. با این حال، حتی متقاضیانی که نمرات زبان بالا دارند نیز باید آمادگی کامل برای ارزیابی شفاهی یا مصاحبه احتمالی سفارت را داشته باشند.

در مورد فاصله تحصیلی (Gap)، قانون مشخص و عدد ثابتی وجود ندارد، اما هرچه فاصله بین آخرین مدرک تحصیلی و زمان اقدام بیشتر باشد، ارائه توضیح منطقی و مستند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بهترین سن جهت اقدام برای مقطع کارشناسی ایتالیا تا 24 سال می باشد. فعالیت ‌هایی مانند ادامه تحصیل، یادگیری زبان، سابقه کاری مرتبط یا دوره‌ های آموزشی می ‌توانند این فاصله را توجیه ‌پذیر کنند.

در نهایت، داشتن شرایط لازم به ‌تنهایی تضمین‌کننده دریافت ویزا نیست، اما تطابق منطقی سوابق تحصیلی، مهارت زبانی مناسب و آمادگی ذهنی برای پاسخ‌گویی به سوالات سفارت، شانس موفقیت پرونده را به‌ طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

در بررسی پرونده ‌های ویزای تحصیلی مقطع کارشناسی، سفارت ایتالیا توجه ویژه ‌ای به مسیر تحصیلی پیش از دانشگاه، انتخاب رشته و میزان آمادگی متقاضی برای ورود به مقطع کارشناسی دارد. در این مقطع، تصمیم سفارت تنها بر اساس ارائه مدارک نیست، بلکه انسجام پرونده و توانایی متقاضی در توضیح هدف خود از شروع تحصیل دانشگاهی اهمیت بالایی دارد.

یکی از شایع‌ترین دلایل ریجکتی در مقطع کارشناسی، عدم تناسب بین دیپلم و رشته انتخابی است. این موضوع زمانی کار را سخت می کند که شما در رشته و دانشگاهی که آزمون ورودی ندارد و یا آزمون سختی ندارد پذیرش داشته باشید. برای مثال فردی که در رشته های پزشکی، دندان پزشکی یا داروسازی و یا بیزینس دانشگاه تورین یا رشته هایی که در دانشگاه سپینزا رم و بولونیا ارائه می شوند پذریش داشته باشد معمولا با این مشکل رو به رو نخواهد شد. انتخاب رشته ‌ای کاملاً نامرتبط با سوابق تحصیلی دبیرستان، بدون توضیح منطقی و قابل قبول، می‌تواند باعث شود هدف تحصیل غیرواقعی یا غیرقابل باور تلقی شود. در این مقطع، افسر ویزا انتظار دارد متقاضی بتواند به ‌روشنی توضیح دهد چرا آن رشته و چرا آن دانشگاه را برای شروع مسیر دانشگاهی خود انتخاب کرده است.

ضعف در مهارت گفتاری زبان نیز در پرونده ‌های کارشناسی بسیار تعیین ‌کننده است. حتی در صورت ارائه مدرک زبان معتبر یا نمره بالا، اگر متقاضی در مصاحبه سفارت نتواند به‌صورت روان و قابل فهم درباره تحصیل و آینده خود صحبت کند، پرونده ممکن است با پاسخ منفی مواجه شود. این موضوع به‌ ویژه برای متقاضیانی که از مدارک زبان آنلاین استفاده کرده ‌اند، حساس ‌تر است.

از دیگر عوامل مهم در رد شدن ویزای کارشناسی می‌توان به مدارک ناقص یا نامعتبر، تمکن مالی نامتناسب با شرایط دانشجویی و تناقض بین اطلاعات ارائه ‌شده در فرم ‌ها و مصاحبه اشاره کرد. همچنین وجود فاصله تحصیلی پس از دیپلم، در صورتی که با فعالیت‌ های آموزشی، یادگیری زبان یا برنامه مشخص همراه نباشد، می ‌تواند باعث ایجاد تردید در نیت واقعی متقاضی شود.

در مجموع، در مقطع کارشناسی داشتن مدارک کامل به‌تنهایی کافی نیست. آنچه بیش از همه در تصمیم نهایی سفارت اهمیت دارد، منطق انتخاب رشته، آمادگی زبانی و توانایی متقاضی در ارائه یک مسیر تحصیلی روشن و متناسب با سن و سوابق آموزشی خود است. آمادگی قبلی برای مصاحبه و آشنایی با انتظارات سفارت، نقش مهمی در کاهش ریسک ریجکتی ویزای تحصیلی ایتالیا در مقطع کارشناسی دارد.

یکی از مهم ‌ترین دلایل انتخاب ایتالیا برای تحصیل در مقطع کارشناسی، شهریه ‌های مقرون ‌به ‌صرفه دانشگاه‌ های دولتی در کنار کیفیت بالای آموزش است. در مقایسه با بسیاری از کشورهای اروپایی، هزینه تحصیل در ایتالیا به‌ مراتب پایین ‌تر بوده و برای دانشجویان بین ‌المللی گزینه‌ ای اقتصادی ‌تر محسوب می ‌شود.

شهریه سالانه دانشگاه ‌های دولتی ایتالیا در مقطع کارشناسی معمولاً بین 1000 تا 3500 یورو متغیر است. میزان دقیق شهریه به عواملی مانند دانشگاه، رشته تحصیلی و شرایط مالی دانشجو بستگی دارد. بسیاری از دانشگاه ‌ها شهریه را به‌صورت پلکانی و بر اساس وضعیت اقتصادی دانشجو تعیین می ‌کنند، به همین دلیل ممکن است مبلغ نهایی برای برخی دانشجویان کمتر از این بازه باشد.

علاوه بر این، تعداد زیادی از دانشجویان بین ‌المللی از بورسیه ‌های استانی استفاده می ‌کنند. این بورسیه‌ ها می ‌توانند بخش قابل توجهی از هزینه ‌های تحصیل و زندگی را پوشش دهند و شامل معافیت یا کاهش شهریه، کمک ‌هزینه نقدی و در برخی موارد خوابگاه دانشجویی باشند. دریافت بورسیه به شرایط مالی، وضعیت اقامتی و رعایت مهلت ‌های تعیین‌ شده بستگی دارد.

هزینه‌ های زندگی دانشجویی در ایتالیا نیز بسته به شهر محل تحصیل و سبک زندگی دانشجو متفاوت است. در شهرهای بزرگ و پرهزینه‌ ای مانند میلان، رم یا فلورانس، میانگین هزینه ماهانه زندگی دانشجویی معمولاً بین 700 تا 1000 یورو برآورد می ‌شود. این هزینه شامل اجاره مسکن، خوراک، حمل ‌و نقل و سایر مخارج روزمره است.

در مقابل، در شهرهای کوچک ‌تر یا دانشجویی ‌تر، هزینه ‌های زندگی پایین ‌تر بوده و دانشجویان می‌ توانند با حدود 650 تا 700 یورو در ماه زندگی دانشجویی مناسبی داشته باشند. انتخاب شهر محل تحصیل نقش مهمی در مدیریت هزینه ‌ها دارد و می ‌تواند تأثیر مستقیمی بر بودجه سالانه دانشجو بگذارد.

در مجموع، ترکیب شهریه ‌های پایین، امکان دریافت بورسیه و هزینه ‌های زندگی قابل مدیریت، ایتالیا را به یکی از مقرون ‌به ‌صرفه‌ ترین مقاصد تحصیلی اروپا برای دانشجویان مقطع کارشناسی تبدیل کرده است.

آزمون ‌های ورودی مقطع کارشناسی در ایتالیا معمولاً در بازه ‌ای بین اواخر پاییز تا اواخر بهار برگزار می ‌شوند و هر دانشگاه تقویم زمانی مستقل خود را دارد. به ‌عنوان نمونه، آزمون CEnT-S در چند نوبت مختلف در طول سال برگزار می‌شود، در حالی که آزمون ‌های اختصاصی مانند TIL یا  ARCHED معمولاً در بازه‌ های مشخصی از بهار تا تابستان برگزار می‌ گردند.

فرآیند ثبت ‌نام دانشگاه ‌ها نیز عموماً از اواخر بهار تا اواخر تابستان ادامه دارد، اما با توجه به محدود بودن ظرفیت ‌ها و مراحل زمان ‌بر اپلای، توصیه می‌شود متقاضیان از ماه‌ های ابتدایی پاییز برنامه‌ ریزی خود را آغاز کنند. شروع زودهنگام این فرآیند به داوطلبان امکان می‌دهد زمان کافی برای آماده‌ سازی مدارک، ترجمه رسمی، شرکت در آزمون ‌های ورودی و دریافت پذیرش از دانشگاه داشته باشند و با ریسک کمتری وارد مرحله ویزا شوند.

زندگی دانشجویی در ایتالیا تنها به تحصیل در دانشگاه محدود نمی ‌شود و دانشجویان بین ‌المللی در کنار تحصیل، امکان کسب تجربه کاری و اجتماعی را نیز دارند. بر اساس قوانین ایتالیا، دانشجویان خارجی در مقطع کارشناسی مجاز هستند تا 20 ساعت در هفته به ‌صورت پاره ‌وقت کار کنند. این فرصت می ‌تواند به تأمین بخشی از هزینه ‌های زندگی کمک کرده و در عین حال نقش مهمی در تقویت مهارت زبان، آشنایی با محیط کاری و کسب تجربه عملی داشته باشد.

کار دانشجویی معمولاً در حوزه‌ هایی مانند خدمات، فروش، رستوران ‌ها، یا برخی موقعیت ‌های مرتبط با دانشگاه انجام می ‌شود و میزان دستمزد بسته به شهر و نوع شغل متفاوت است. با این حال، هدف اصلی این نوع اشتغال، پشتیبانی مالی محدود و افزایش مهارت ‌های فردی در کنار تحصیل است، نه تأمین کامل هزینه ‌ها.

پس از پایان دوره کارشناسی، فارغ‌التحصیلان این امکان را دارند که وضعیت اقامتی خود را تمدید کنند و برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد یا ورود به بازار کار اقدام نمایند. ایتالیا از جمله کشورهایی است که برای دانشجویان بین ‌المللی، امکان استفاده از اقامت پس از تحصیل (Post Study Stay) را فراهم می ‌کند. این نوع اقامت به فارغ ‌التحصیلان اجازه می‌ دهد مدت مشخصی در کشور بمانند تا فرصت ‌های شغلی مناسب را بررسی کرده یا مسیر تحصیلی خود را ادامه دهند.

در مجموع، ترکیب امکان کار دانشجویی، کیفیت زندگی، و فرصت‌ های اقامتی پس از تحصیل، ایتالیا را به گزینه ‌ای جذاب برای دانشجویان مقطع کارشناسی تبدیل کرده است؛ به ‌ویژه برای افرادی که قصد دارند پس از پایان تحصیل نیز مسیر حرفه ‌ای یا تحصیلی خود را در اروپا ادامه دهند.

تحصیل کارشناسی در ایتالیا، ترکیبی از آموزش باکیفیت، هزینه‌ منطقی و تجربه‌ فرهنگی منحصربه ‌فرد است. چه هدف شما ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر باشد و چه شروع یک مسیر شغلی بین ‌المللی، ایتالیا با سیستم آموزشی قدرتمند، دانشگاه‌ های معتبر و موقعیت جغرافیایی خاصش، می ‌تواند سکوی پرتابی عالی برای آینده شما باشد.

اگر قصد دارید مسیر اپلای خود را برای کارشناسی در ایتالیا شروع کنید، بهتر است از همین حالا برای آزمون ‌ها، مدارک و زمان‌ بندی ‌ها برنامه‌ریزی دقیقی داشته باشید تا بدون استرس و با شانس بالای پذیرش وارد دانشگاه دلخواهتان شوید.

در پایان به یکی از پرتکرار ترین سوالاتی که شاید در ذهن شما هم ایجاد شده باشد پاسخی هرچند کوتاه دهیم.

"آیا من می توانم به طور همزمان در چند آزمون شرکت کنم و شانس پذیرش خودم را برای چند دانشگاه حتی در رشته های مختلف امتحان کنم؟"

پاسخ به این سوال اصلا کار ساده ای نیست! چرا که هر دانشگاهی برای خودش ددلاین مشخص دارد و اگر بخواهیم به طور ساده و خلاصه پاسخ دهیم می توان گفت بله می توانید به شرطی که رشته ها و دانشگاه هایی که انتخاب کرده اید با هم تداخلی نداشته باشند.